میراث های باستانی وفرهنگی
میراث های باستانی
آثار تاريخي فراوانی متعلق به دوران قبل از اسلام در منطقه خرامه وکربال وجوددارد ازجمله این
آثار باستانی میتوان به قلعه بهـــــــــــــــــــرام گور -چهار طــــــاقی گبران درشهر خـــرامـــــه و
کاروانسرای دیـــوان
جهت آشنائی بیشتر پیرامون تعدادی ازاین آثار به اخـــــتصارتوضیحاتی به شرح ذیل ارائه می گردد.
چهارطاقی:
این بنای آتشکده که چــهارطاقی گـبران نیزمی نامیدنداز سنگ وساروج ساخته شده و به فاصله
بسیار کمی ازقبرستانی متـعلق به گبران قرارگرفته وازنظر معمـــاری ساختمان وگـــنبد وکاربنـــدی
شیبه آتشـکده بهرام خیراستهبان و ازجهاتی نیزشبـیه آتشکده های دوران اولیه ساسانیان است .
این بنا بمنظور برگذاری مراسم مذهــبی احـــــداث شده چـنانچه بر اساس اظـــــــــهارات تعدادی از
کهنـــسالان تاسالیان نه چندان دوراهـالی درایام عید نوروز وســیزده بدرفرزندان خود را اززیر طاقهای
این بنا عبور می دادند وعـقیده داشـتـند تاسـالی دیگر ازسلامت برخوردار خواهندبود.
قلعة بهرام گور:
این قلغه كه از نشانههاي تمدني ارزنده و مربوط به دورة ساسانيان است امــــروزه و در مركـز شهر
واقع گرديده است،براساس آنچه از پیشینیان سیـــنه به به سینــه نقــل شده ودر تعـدادی از اسناد
دست نوشته به مارسیده قله بهرام گور یا گنبد کبود که اهـــــــالی آ نرا قلعه بالا مینـامند به فرمان
بهــــــرام گور وبدست سپاهیانش با خاک رس ودست ریز بصورت تلی با ارتفــــــاع تقـریبی ده مترو
وسعتی قریب به 4000 متر مربع ایجاد شده و دور آنرا حصــــــار وبــــــرج وبارو احداث نـموده واهالی
منازل خود را درآن میان آن حصاربنانمودند وبرای درامان ماندن ازگزند دشمنان وتامیـن امنیت ساکنین
طراف قلعه را خندقی حفر کرده وبرآن نگهبان گماشتند بخشی ازحصاراولیه این قلعه تا سال 1364
پابرجا بود که درتصویر زیر قابل مشاهده است .
واهالی نیز تا 25 سال قبــــــل در منازل مسکونی ساخته شده ازخــاک وخشت وچوب داخل
حصاراین قلعه سکونت داشتند وشـهرداری خـــــرامه با هدف ایجاد فضایسبز در قـبال واگذاری زمین
معوض دراراضی شهری به مالکین اقدام به تـخریب این بافت مسکونی و حصار تاریخی قلـعـــه (بالا)
نمود وامروز متاسفانه نه اثــری ازآن میـــــراث تاریخی برجای مانده ونه اقـــــدام موثری درجهت ایجاد
فضای سبز صورتگرفته وتنها تصاویری از آ ن بیادگار باقی است.
ابن بلخي در وصف این قلعه گفته است:
«قلعـــــة خــــرّمــــــه قلعــــه محكم است درميان عمارتها و هـــواي آن معتدل و آب مصنـــعه دارد»
و محمد خوافي چنين آورده است كه :
«يعقوب ليث از رفتــن به فــــارس و جنگ با ابن واصـــل قلعه خـــّرمـــه را گرفت وچهل هزار با درم که
در آن قلـــــعه بود بدست آورد.
درشرق خرامه دركنارروستاي جهان آباد نيزبه ويرانههاي كاروانسرايي مربوط به این دوران برمیخوریم.
همچنين سنگ قبرهايي در مركز باغهاي خرامه كشف شده است كه ابـــــــعاداين سنــگ ها مكعب
مستطيل و خطوط ثلث و كوفي منقوش برآنهاگوياي حال عارفاــني مـتعـبد است که ازقرون ششم تا
هشتم هجري در اين شهر ميزيستهاند.
حمام کهنه
بناي حمام كهنه كه از زمان صفويان و به همت امامقلی خان والی فارس در شهرخرامه و به سبک
حمام گنــجعليخان كرمان ساخته شده است از جمــــــله آثاری است که در فهرست آثارباستانی
ذرسازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده است .
مصالح بکار رفته دراین بــنا سنگ وآجر است فضاي رخــــــتكن خانه بصورت هشت ضلعي است و در
چهار طرف اضـلاع بزرگ آن رواقـــــــهائي قــرارگرفــته و ديوارهاي پهـن و حوض هشت ضلعي هم در
وسط و طــاقي گنـبدي شكل نیز بر روي آن ساخته شده واین فضا از طریق دالانی به صحن اصلی
مرتبط است.
باغ خان:
در دوران ولایــــت امامـــقلی خان درفارس وهمزمان بااحداث پل خان ( ساخته شده بر روی رودکر)
باغ مصفائی خارج از حصار قدیمی شهر خــــرامـه و درزمینی بمساحت 12 هکتار ایجاد شده است
که هنوز قـــــطار ســـــــــروهای تنـومند و سر به فلک کشیده آ ن از کیلومتــرها چشم نواز راهیان این
دیار است.
درختان سـرو به شكلي كاشته شده اند كه محوطه باغ را به چــهارقسمت تقسيم ميكنند و معماري
چهـــارباغ ايراني در آن بخوبي مشهود است و دو معـبر كه همديگر را در وسط بــاغ قطع ميكنند و در
اطراف آن درختان سرو كاشته شـــده است
آسیاب های آبی
در عهد قاجاریه همزمان با احداث حصار دور شهر و ساختمان عمــارت نارتجستان سه آسیاب آبیحدودادر سال 1280 هجری قمری به همت نصیرالملک والی فارس درطول مســـیر جریان آب مشهور
به دو مــــن نیم که آب شرب وزراعی خــــرامه وسجل آباد راتامیــن مینمودبا سنگ وساروج بنا شده
است که هنــــــوز ساخـــتمان برح - تنوره -محوطه آسیاب - انبارهای گـــندم وآرد - استطبل حیوانات و
سایر قســمت های دوآســیابمعروف به اولی ودومی سالم وپابرجاست .
<< آسیاب اولی >>
<< آسیاب دومی >>
<< آسیاب سومی >>
عمارت نارنجستان
عمارت نارنجستان در عهد قاجـــاریه وبه همت نصیرالملک به عنوان مرکزی جهت رتق وفتق امور مردم
ساخته شده است .این ساختمان زیبا دارای اطاقهای متعدد و دو ایوان درضلعهای جـــــــوبی وشمالی
بود و ایوان دارای ستونهای چوبی و داخل ساختمان به شکل هنــــرمندانه ای گچــــبری شده ومدخل
ورودی ساختمان دارای معماری بی بدیل وزیبائی بود
متاسفانه این میــراث فرهنگی با ارزش درسنوات اخیر تخریب و تبدیل به واحـــدهای تجاری ومسکونی
شد وتنها چند عکس از آ ن دراختیار است.
مرقد مطهر امامزاده اسحاق (ع) از نوادگان حضرت امام جعفر صادق (ع) با گنبد و بارگاه در مركز شهر
خرامه و قبور مطهر امامزاده بر حق و امـــامــــزاده عقيل در سجل آباد، امــــامـــزاده صالح در حسنآباد
، امامزاده ابراهيم و بيبيرحيمه خاتون در سلطانآباد و امـــامزاده ابـراهيم در خيرآباد زيارتگاه شيفتگان
اهل بيت عصمت و طهارت است
