مشخصات کلی شهرستان خرامه
حدود وموقعیت جغرافيائي:
شهرستان خــــرامــــــه در شمال شرق شهرستان شيراز قرار گرفته و مركز آن در80 كيلومتري شهر
شيراز واقــــــــــع شده است اين شهرستان از شمال به شهرستان ارسنجان از جنوب به شهرستان
سروستان، از شرق و شمال به بخش آباده طشك از تـــوابع شهرستان نيريز، از غرب به بخش مركزي
و بخش زرقان از توابع شهرستان شيراز محدود شده است.
اين شهرستان كه قسمت اعظم آن در دشت كربال واقع شده است، از شمال به كــــوه نجف آباد يا
دوكوهك از جنوب به كوههاي مُل بره، سه غلات، كوه خدا و كوه غنيمي، از شرق به درياچه بختــگان
، كوه خانهكت و پيچكان و از غرب به كوه گدائون بمو محدود مي شود.
شهرستان خرامه در بين 52 درجه و 54 دقيقه تا 53 درجه و 35 دقيقه طول شرقي بين 29 درجه و 29
دقيقه تا 29 درجه و 44 دقيقه عرض شمالي واقع گرديده است.
شهر خرامه كه مركز اين شهرستان پيشنهادي مي باشد بين 53 درجه و 19 دقيقه و 15 ثانيــــه طول
شرقي و 29 درجه و 30 دقيقه و 15 ثانيه عرض شمالي قرار گرفته است .
نام گذاری و وجه تسمیه خِــرامِــه
در ســفرنامــهها و كتــــابهاي تاريخي از خِــــــــرامِـــــــــه با نامـــهاي مختلفي ياد شده است، چنانچه
درنـــزهةالقــــلوب وفــارسـنامة ابن بلــــخي و مســـالك و ممـالك اصــطــخري،و احســن التـــقاسیم
فی مـــعرفت الاقـــالیــــم نـــــوشته مــقدسی و...اسم اين شـــــــهر بهصـــورت خُـــرََّمَــــــــه (خُ رْ رَ مَ)
آورده شده است و اين اسم ممكن است از كلــــــمة ٌخـــــّرم به معني آباد و سرسبز گرفته شده باشد.
همچنين در كتابهاي ديگري اسم این شـــــهربنامهاي خــــورَمـــــه، خـوارمـــــــه،خــورامَــه آمده است.
خـِـــرامِــــه با كسر(خ) و (م) بصورت خِـــــــرُوَمِـــــه XERUME) نيـــــز تلفــظ ميشود وامــروز نيز توسط
عــــــشايرمنطقه وعشـــایر ســـــــــیار بصــــــورت خُــــــو ّرُ مَـــــه (XURUMAH) استعــــــــمال ميشود.
و دربین مـردم نیز مصطـلح است که نام شـهـر در اصـل خُـــورومَـــه یا خُــــورُ مَــــه بــــوده که از دوکلـمه
خورشید ومــــــاه گرفته شـده .وعـــــده ای نیز براین بــاورند که بهــــــرام گورکه شهرخِـــرامِـــــــه را پایه
گذاری کرد دود ختر بنامهای خورشـــید و مـــــاه داشته ونام دخترانش را بر این شهر نهاده و این اسم
در گذر زمان به خِــــــرامِــــــــه تبــــدیل شده است.
جــــناب آقــای دکـــتر صــــداقــت کیــش فــارس شنــاس وایـــران شـــناس در شمــاره(699)روزنامه
طـلوع طی مــقاله ای علمی اظهارداشت:
که حدود 1100 سال است که نام این شــهر درلابــــلای کتابهاست ودرحال حاضــــرتـــنهااین نقــــطه
جغرافیایی است که درایران که با این اسم وجــود دارد معتقداست این اسم از خـرم و سبزینگی گرفته
شده وبه دلــــــیل رود کـروآبادی وسرسبزِی است و مـی افزاید:
از لحاظ زبان شناسی عامــــیانه مردم معتــقدند این اســــم از خُــــورومَــــه به معنــــــای خورشـــید
ومــاه اخـــذ شده است. فرض ديگر، ميتـوانيم اين نام را مأخوذ از خــــورمــــاه كه نــــــام روز يازدهــم
از مــاههـــــــاي ايــراني است بدانـــيم و يا با توجه به برهــان قاطـــــع « مــــــاه » راشــهرتلقي كرده و
خــــــــــورمـــــــاه را بعـنوان« شــــهرخورشــــيد » معني كنيم.
ريشه واژه خُـــَّرمَــــهواژه (خَُـــَّرمَـــه ) از دوقسمت خُــََّرم + ه تشكيل شده است ،قسمت دوم آن نشانگر مـــكان ميباشد.
اصل واژه خُــــَّرم پهلوي است و به صورت خورُّم به معني شــــاد و هم خــــــوان با واژه سـانــــسكريت
آن ســـورمــــيــا به معني دوست داشـــتن است . ( فرهنگ فارسي معين ، زير واژه (خــــرم))
افزون بر اين واژه (خُــــَرم ) به معني خـندان ، شـادمان ، شاداب ،خوشوقت ، سـرزنـــده ، با طـراوت، سرســــبز و پرگل و ريحان ميباشد . (لغت نامه دهخدا )
از سوي ديگر (بطور افسانه ) خُــــــــــَّرم مرغزاري را گوينــــد كه در آنجاكوهي است و هــرمطلبي كهدر آن كوه عرضه كنند ، جواب آيد . ( برهان قاطع )
با اين تفـــــــــــاســـــــــير دوبــــــــــــار مفهومي زيــــــردرايــــــن واژه (خُــــــــَّرمَــه ) مستــــتر است :- مكان باطراوت ، سرسبز ، پرگل و ريحان
- مـــــــــــرغزاري كه در آن كـــــــوهي است و قلـــعـــــه اي بر فراز آن كه صدا را پژواك مي كند
(برگرفته از مقاله دكتر جمشيد صداقت كيش - روزنامه خبرجنوب پنجشنبه 5 مهرماه 1386)